Kent Heykelleri - Ankara Heykelleri

Kendi Değil Ama Elleri Medyatik Bir Sanatçı:

METİN YURDANUR

Bir kent heykelini her gün milyonlarca göz izler.

Sizin sanatçı olarak bunun sorumluluğunu taşımanız gerekir.

Sanatla fazla ilgimiz olmasa da biliriz o elleri. Medyada sık sık yer alan, Başkentteki tüm eylemlere açılan avuçlar vardır. Kimi zaman etrafında davul zurna eşliğindeki halaylarda gösterilir tepkiler kimi zaman havaya sıkılmış yumruklarla, kimi zaman da sert polisiye önlemler uygulanır hemen yanında. Bu olayların tanığı, Sıhhıye meydanındaki Abdi İpekçi Parkının simgesi haline gelen, Heykeltraşından daha fazla medyatik olan eller heykelidir. Onlarca insanın üzerine çıktığı, hemen her olayda yer alan bu eserin görüntüsü yurt dışına kadar da uzanır haberlerle.

Bu mesajı okuyun

Özellikle 1970’li yıllardan itibaren heykel sanatımızın anıt heykeltıraşlığı dışında kent mekânlarında özgür yaratılar olarak yer alması konusunda birtakım girişimlerde bulunulduğu gözlenmektedir.

Bunlardan ilki, Cumhuriyet’in 50. yılında, İstanbul’un değişik mekânlarına konulmak üzere 20 adet heykel yaptırma girişimidir. Bu etkinlikle konu ve yorumda özgürce davranma olanağı bulan sanatçıların yaptığı heykeller kentin değişik mekânlarına yerleştirilmiştir.

Ancak bunlardan bazıları tahrip edilmiş, Gürdal Duyar’ın yaptığı Güzel İstanbul adlı heykel ise, dönemin iktidarınca müstehcen bulunarak konulduğu mekândan kaldırtılmıştır.

Bir diğer etkinlik de 1980 yılında Ankara’da gerçekleşir. Dönemin Belediye Başkanı Ali Dinçer, kentte oluşturulan yaya bölgelerine heykel koymak üzere girişimde bulunur. Ankara, Gazi Yüksek Öğretmen Okulu Heykel hocalarından Burhan Alkar, Remzi Savaş ve Metin Yurdanur üçer adet heykel yaparlar.

Burhan Alkar’ın soyut anlayışta yaptığı heykeli konulduğu Sakarya yaya bölgesinden kaldırılır. Yine aynı bölgeye konulan figüratif kompozisyonu yerinde durmaktadır.

Remzi Savaş Abdi İpekçi parkındaki havuza bronz fıskiye kompozisyonuyla, Sakarya yaya bölgesine konulmak üzere iki adet soyutlanmış bronz kompozisyon gerçekleştirir. Ancak bu iki heykel yerlerine konulamadan 12 Eylül 1980 yönetimi tarafından malzemelerinden yararlanmak amacıyla eritilir.

Metin Yurdanur’un Ankara Garı önündeki Hitit Aslanı, Nasrettin Hoca karışımlı heykeli ve Sıhhıye Abdi İpekçi parkındaki El heykeli de bu dönemde yapılmış çalışmalar olarak dikkati çeker.

ANKARA- KIZILAY
” SU PERİLERİ HEYKELİ ”
ANKARANIN EN GEZGİN HEYKELLİ HAVUZU

SU PERİLERİ HEYKELLERİ İLE SÜSLENMİŞ OLAN BU GÖRKEMLİ FISKIYE HAVUZ 1925-30 YILARINDA KIZILAY’A KIZILAY DENMEDEN ÖNCE BU MEYDANI SÜSLEMİŞTİR. İLK YERİ HACETTEPE PARKI, SONRA KIZILAY MEYDANI, SONRA EVKAF OTELİNİN KARŞISINA ŞİMDİKİ GENÇLİK PARKININ OLDUĞU ÇUKURLUĞA, SONRA TEKRAR HACETTEPE PARKINA, SONRA TANDOĞAN MEYDANINA YERLEŞTİRİLDİ. ANKARAY İSTASYONU İNŞAATINDA BURADANDA KALDIRILDI.
EN SON BELEDİYE PARK VE BAHÇELER MÜDÜRLÜĞÜNÜN YENİMAHALLE DEPOSUNDA GÖRÜLDÜ BİR DAHADA GÖRÜLMEDİ.

RESİMDE SOLDA GÖRÜLEN İNŞAAT MEYDANA ADINI VEREN KIZILAY BİNASININ İNŞAAT HALİDİR. ŞİMDİ ODA YERİNDE YOK. SAĞDA GERİDE GÖRÜNEN BÜYÜK BİNA İSE ANKARA ERKEK LİSESİ “TAŞ MEKTEP”. ŞU AN ONUN YERİNDEDE YÜKSEK İHTİSAS HASTANESİ BULUNMAKTADIR.

İstanbul’da 7 Mart 1990’da uğradığı suikast sonucu yaşamını kaybeden Hürriyet’in eski Genel Yayın Yönetmeni Çetin Emeç anısına Ankara’da yapılan heykel, alkollü sürücünün otomobiliyle çarpması sonucu yıkıldı.

Dikmen’deki Çetin Emeç Bulvarı’ndaki alt geçitten önceki gece saat 01.30 sularında hızla çıkan 06 TYE 04 plakalı araç, kontrolünü kaybederek, iki şeridin ortasında yer alan heykele çarptı. Kaza sonucu heykel paramparça olurken, yaralanan sürücü ve arkadaşları hastaneye kaldırıldı.

Hürriyet Ankara (http://www.hurriyet.com.tr/gundem/7237442.asp?gid=180&a=107895)

Mithat Paşa Anıtı

Ulus’ta Ziraat Bankası Genel Müdürlüğü yanındadır. Ziraat Bankası tarafından İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi öğretim üyesi Heykeltıraş Hüseyin Anka’ya 1966 yılında yaptırılmıştır.

Sadrazam Mithat Paşa (1822-1884) Tuna valisi iken çiftçilerin kredi ihtiyacını karşılamak için 1863 yılında Ziraat Bankası’nı kurmuştur. Ziraat Bankası’nın 103.kuruluş yıldönümü nedeniyle 21 Kasım 1966 yılında yapılan bir törenle heykel açılmıştır.

Mithat Paşa günlük giysileri içerisinde bir koltukta otururken tasvir edilmiştir. Heykelin solunda üç başak ve çark, sağında ise bir terazi görülmektedir.

Mimar Sinan Anıtı

Mimar Sinan Anıtı Dil,Tarih ve Coğrafya Fakültesi’nin önündedir. Türkiye Emlak Kredi Bankası tarafından Heykeltıraş Hüseyin Anka’ya yaptırılmıştır. Bu heykelin yapımını Atatürk istemiştir; “Türk Tarih Kurumu Sinan’ın heykelini yapınız” (2.Temmuz 1935) Atatürk’ün bu isteğini 1956 yılında Emlak Kredi Bankası yerine getirmiştir.

Mimar Sinan kaide üzerinde ayakta, kendisine özgü giysileri içerisinde mermerden, 4.99 m. yüksekliğinde tasvir edilmiştir.Heykelin ağırlığı 7 tondur. Mermer tabanının önünde kitabesi bulunmaktadır:

“Mimar Koca Sinan 1490-1588 Türkiye Emlak Kredi Bankasının ilim ve sanat camiasına armağanıdır.”

Etnografya Müzesi’nin Atatürk Heykeli İtalyan Heykeltıraş Canonica tarafından l927 yılında yapılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı’nın yaptırdığı bu heykel 4 Kasım 1927’de Başbakan İsmet İnönü’nün katıldığı bir törenle açılmıştır.

Bu heykelde Atatürk askeri üniforması, sırtında pelerini ile at üzerinde tasvir edilmiştir.Bronz heykelin kırmızı mermerden yapılmış yüksek kaidesinde büyük panolar görülmektedir. Bunlardan sağdaki panoda Kurtuluş Savaşı’nda Ankara’yı yeni bir güneş aydınlatmakta, sağdaki panoda ise devrilmiş top arabalarıyla bir savaş meydanı tasvir edilmiştir. Anıtın ön yüzündeki madalyon içerisinde esir kumandanın Atatürk’e kılıcını teslim edişi, solda da otomobil içerisinde Atatürk’e zafer çiçeklerinin verilişi görülmektedir. Arka yüzdeki iki küçük madalyondan soldakinde Atatürk’ün söylevini dinleyenler, sağdaki madalyonda ise son Osmanlı Padişahı Vahdettin ve hanedanı görülmektedir.

Ulus Meydanındaki Cumhuriyet Anıtı Avusturyalı Heykeltıraş Krippel (1883-1946) tarafından 1927 yılında yapılmıştır.Anıt 24.11.l927’de T.B.M.M Başkanı General Kazım Özalp’in de katıldığı bir törenle açılmıştır. Bu heykel Yeni Gün Gazetesi sahibi Yunus Nadi Abalıoğlu tarafından para toplanarak yapılmış ve Türk ulusuna armağan edilmiştir.

Anıtın üçgen kaidesinin köşelerinde ufukları gözetleyen bir Türk onbaşısı, askerlerine hücum emrini veren bir çavuş ve sırtında cephane taşıyan bir kadın tasvir edilmiştir. Ayrıca bir kaleye benzeyen kaidenin üzerinde iki kurt başı ile Atatürk’ün

“Artık badema sinei millete bir ferdi vahit olarak çalışacağım. Erzurum 8 Temmuz 1335 (1919) : Düşman ordusunu behemahal ana yurdumuzun harimi ismetinde boğarak halas ve istiklal olacağız. 6 Ağustos 1337 (1921) ; Düşmanın anasırı asliyesi imha edilmiştir. Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri, Dumlupınar Eylül 1338 (1922)” sözleri yazlıdır. Bunun yanı sıra kaidenin her yüzünde ayrı ayrı Kurtuluş Savaşı’nı canlandıran kabartmalara yer verilmiştir. Bunlardan soldaki kabartmada Türk bayrağını selamlayan düşman askerleri, sağda ise Başkumandanlık Savaşı’nda Atatürk ve askerleri tasvir edilmiştir. Anıtın arkasındaki kabartmada ise Osmanlı İmparatorluğu’nu tasvir eden devrilmiş bir çınar ağacı ile oradan filizlenen genç fidanla da yeni Türkiye Cumhuriyeti anlatılmak istenmişti.

Bu kaidenin üzerinde Sakarya isimli atının üzerinde mareşal üniforması ile Atatürk’ün heykeli yerleştirilmiştir.