Oluşum süreci içinde Türk heykel sanatına ilişkin kısa bir değerlendirme

Türkiye’de Batılı anlamdaki heykel sanatının tarihini, Avrupa ve Hıristiyan kültüründeki kadar uzun bir süreçle tanımlamak mümkün değildir. Türkiye’de heykelin tarihi ancak yüz yıllık bir süreci kapsar. Bu batılı anlamda bir heykel anlayışı için geçerli bir saptamadır. Ancak bunun öncesinde Türk kültüründeki yontuculuğa ait yüzyıllar öncesine dayanan örnekler de göz ardı edilmemelidir. Özellikle insanı betimleyen

yapıtların dışında, süsleme ve anıtsal yapılara ilişkin yontu örnekleri çoğunluğu oluşturur. Türbeler, sebiller, konaklar, saraylar taş-ağaç yontu ve oymacılığın örneklerini taşır. Selçuklu dönemine ait yapılardaki bütün cepheyi kaplayan kabartmalar; geometrik ya da bitkilerden esinlenen, hayvan ve hatta insan betimlemelerinin yer aldığı yontular, Barok dönemin etkisini taşıyan çeşmeler sanatsal zenginliği oluşturan değerlerdir. Batılı anlamda resim ve heykelin gelişimi ise 1883 yılında ülkenin ilk güzel sanatlar okulu olan Sanayi-i Nefise Mektebi’nin kurulmasıyla başlamıştır. 1923’de laik Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla birlikte her
alanda yapılan yenilikler, modernleşme, kalkınma ve reform hareketleri sanat alanında da açılımlara neden olmuştur. Yetenekli kişiler devlet tarafından yurtdışına gönderilmiş ve güzel sanatların gelişimine öncülük etmeleri sağlanmıştır. Heykel alanındaki eğitim sürecinin güçlenmesi de bu dönemlerde başlamıştır. Bu sanatçılardan bazıları Türk heykel sanatının gelişiminde önemli yere sahip olmuşlar çağdaş Türk heykel
sanatı tarihinin temelini oluşturacak yapıtlar vermişlerdir. Bu çalışmada, Türk Heykel sanatının oluşumu incelenip gelişim sürecinden örnekler verilerek günümüze kadar geçirdiği evreler anlatılmaya çalışacaktır. Öncelikle Türklerin İslamiyet öncesi ve sonrası dönemlerine ait yontularından örnekler ele alınıp ilk heykel atölyelerinden ve Türk heykeltıraşlarının çalışmalarından söz edilerek, Türk Heykel sanatı tarihinde önemli
yeri olan Ali Hadi Bara, Zühtü Müridoğlu, Şadi Çalık, İlhan Koman, Kuzgun Acar, Seyhun Topuz gibi belli başlı Türk heykeltıraşlarının çalışmaları üzerinden örneklendirmeler yapılacaktır.

Yrd. Doç. Olcay ATASEVEN
Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Isparta.
olcayataseven@hotmail.com

Çalışmanın tamamına erişmek için tıklayın

 

İlgili yazılar:

Bir Cevap Yazın